Wat is een verklaring omtrent gedrag (VOG)?

Een VOG is een verklaring waaruit blijkt dat gedrag in het verleden geen bezwaar vormt voor specifieke taak of functie in de kerk. Deze verklaring wordt gegeven door Rijksoverheid, via de screeningsautoriteit Justis. Meer informatie over de VOG is te lezen op  https://protestantsekerk.nl/kerkenraad/vog/.

Waarom kiest de Fontein ervoor een VOG verplicht te stellen?

Per 1 juli 2025 stelt de Protestantse Kerk Nederland (PKN) de invoering van een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) verplicht voor mensen binnen onze gemeente die werken met kwetsbare groepen en financiën. Dit staat in de generale regeling 16 – Veilige gemeente van de PKN. Als gemeente kunnen we hiervan niet afwijken volgens artikel 2, lid 5 van de regeling. Er zijn dus ook geen uitzonderingsmogelijkheden.

Los van de verplichting vinden we de VOG belangrijk omdat het één van de middelen is om een veilige kerk te creëren. Ook onze vertrouwenspersonen en gedragscode dragen hieraan bij. Uiteindelijk zijn al deze zaken ondersteunende middelen en moeten we als gemeente in de eerste plaats samen zorgen voor een veilige kerk waarin we respectvol met elkaar omgaan en oog hebben voor elkaar.

Wordt een VOG gevraagd aan alle vrijwilligers?

Nee, al geldt de verplichting in de praktijk wel voor een groot deel van de vrijwilligers. De kerkenraad heeft op basis van de regels van de PKN een VOG verplicht gesteld voor de volgende vrijwilligers:
1. Ambtsdragers
2. Bezoekbroeders en -zusters, en jongerenpastoraatwerkers (JPW-ers)
3. Vrijwilligers die regelmatig kwetsbare of hulpbehoevende gemeenteleden begeleiden
4. Vrijwilligers in het jeugdwerk of die op een andere wijze regelmatig minderjarigen begeleiden
5. Vrijwilligers die verantwoordelijk zijn voor financiën: kerkrentmeesters, diaconie, administrateurs

Moet ik zelf een VOG aanvragen?

Nee, dit hoeft niet. Je wordt door de kerkenraad, je commissie of coördinator benaderd. Daarbij worden de volgende stappen gevolgd:
1. Je wordt benaderd als vrijwilliger: De kerkenraad, commissie of coördinator gaat met je in gesprek over het beleid veilige kerk en vraagt je de gedragscode te ondertekenen (alleen bij jeugdvrijwilligers). Je geeft in dat gesprek toestemming aan het kerkelijk bureau om een VOG aan te vragen.
2. Het kerkelijk bureau vraagt je VOG aan via Justis. Dit is de instantie die de VOG’s verstrekt.
3. Je krijgt een e-mail van Justis. Voltooi je aanvraag door in te loggen in Mijn Overheid via DigiD. Kies voor een digitale VOG
4. Justis beoordeelt je aanvraag. Dit kan tot 8 weken duren. In de praktijk ongeveer 1-2 weken.
5. Je ontvangt je VOG als PDF. Je stuurt je VOG naar kerkelijkbureau@defontein-nijkerk.nl
6. Het kerkelijk bureau controleert de echtheid van de VOG, registreert dit en geeft dit door aan jouw coördinator.
7. Je kunt als vrijwilliger aan de slag.

Lukt het niet om een digitale VOG aan te vragen?

Kies dan NIET voor een fysieke (papieren) VOG, maar zorg dat Justis je digitale post kan sturen. Dit doe je door je instellingen aan te passen in Mijn Overheid:
1. Log in op mijn.overheid.nl;
2. Ga naar ‘instellingen’;
3. Ga naar ‘organisaties berichtenbox’ (scroll naar beneden);
4. Vink ‘Justis’ aan als organisatie waarvan je digitaal post wilt ontvangen.

Kan ik weigeren een VOG te verstrekken?

Dat mag, maar betekent wel dat je je vrijwilligerstaak niet meer kunt uitoefenen. We kunnen geen uitzondering op maken volgens de regels van de PKN (zie artikel 2, lid 5 van de generale regeling 16 – veilige kerk).

Is de VOG niet in strijd met vergeving en het recht op een tweede kans?

Steunpunt kerkenwerk stelde deze vraag aan ds. Frank Schneider, o.a. betrokken bij de Commissie Meldpunt Seksueel Misbruik in Kerkelijke Relaties. Hij reageerde als volgt: “Het krijgen van een nieuwe kans, opnieuw mogen beginnen, past helemaal bij het evangelie. Ook mensen die anderen hebben beschadigd, hebben recht op een tweede kans.
De aanvraag van een VOG betekent niet dat per definitie een tweede kans wordt ontnomen. De terugkijktermijn bij een VOG is vier jaar, en bij jongeren onder de 23 zelfs maar twee jaar (tenzij sprake is van een ernstig geweldsdelict, zedendelict of terroristisch misdrijf, dan kan de terugkijktermijn afwijken). Dit betekent dat iemand die spreekwoordelijk zijn/haar leven ‘gebeterd heeft’, óók een VOG kan krijgen en ook een functie als vrijwilliger kan vervullen, zelfs daar waar iemand eerder misschien de mist in is gegaan. De reden daarvoor bij de VOG-regeling is precies dit punt: mensen hebben toch recht op een tweede kans?!
Een tweede kans betekent niet dat je niet voorzichtig zou mogen zijn, integendeel! Je moet iemand niet op een positie plaatsen waar onnodig risico gelopen wordt. Dat is geen uitsluiting, maar bescherming van dat wat ons lief is. En ook de slachtoffers moeten zich gezien en erkend weten. In de praktijk blijkt dat door de tweedekans-gedachte, het (soms véél te snel) aansturen op vergeving (“God vergeeft toch ook?”), het recht en daarmee de positie van een slachtoffer al snel ondergeschikt wordt gemaakt.
Een tweede kans betekent bovendien ook niet dat onze daden geen gevolgen meer hebben. We dragen de consequenties van onze daden altijd mee in het leven. Een delict kan iemand voor een bepaalde taak (tijdelijk) ongeschikt maken. Dat hoeft niet te betekenen dat je iemand buitensluit of kansen ontneemt.
De VOG is geen garantie en ook geen middel bedoeld om mensen uit te sluiten of wantrouwen uit te spreken. Het is een signaal dat we een veilige omgeving belangrijk vinden, en dat we doen wat binnen onze mogelijkheden ligt. Dit alles als onderdeel van een veel omvangrijker preventiebeleid, waar het slechts een klein schakeltje in is.”

Hoe lang is een VOG houdbaar?

Een VOG is niet geldig voor een bepaalde periode, maar een momentopname. Er geldt een terugkijktermijn van 4 jaar voor de meeste zaken. In onze gemeente vragen we elke 5 jaar opnieuw om een VOG voor vrijwilligers.